Terapia zastępcza testosteronem (TRT)

Terapia testosteronem jest bezpieczna, jeśli prowadzona jest przez specjalistę wraz z regularnym monitorowaniem i dawkowaniem utrzymującym stężenia testosteronu w zakresie fizjologicznym. W takich warunkach nie zwiększa ryzyka raka ani przerostu prostaty (wymagana jest jednak kontrola PSA, kontrolne USG oraz kontrola objawów ze strony dolnych dróg moczowych).

Terapia testosteronem nie zwiększa także ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Ostatnie badania wskazują, że dobrze prowadzona terapia wręcz zmniejsza ryzyko nadciśnienia i chorób serca u mężczyzn z niedoborem testosteronu.

Należy pamiętać o możliwych działaniach niepożądanych, takich jak nadkrwistość, trądzik, retencja płynów i nasilenie łysienia androgenowego u predysponowanych osób. Niemniej jednak nawet jeśli dojdzie do wystąpienia działań niepożądanych, możliwe jest ich odwrócenie poprzez zmianę dawki lub częstotliwości podawania testosteronu i/lub dołączenie dodatkowych leków. Warunkiem jest stały nadzór lekarza i regularne wizyty pacjenta z wykonaniem odpowiednich badań krwi.

Zastrzyki podaje się z różną częstotliwością w zależności od indywidualnego metabolizmu testosteronu, specyficznych potrzeb czy problemów pacjenta. Dawka i częstotliwość podawania każdego leku ustalana jest indywidualnie i często koniecznych jest kilka wizyta i kilka tygodni, a nawet miesięcy, aby dobrać najlepszy preparat i jego dawkę dla danego pacjenta.

Testosteron w zastrzykach to tańsza forma terapii (ok. 80–150 zł miesięcznie) i nie wymaga codziennej aplikacji. Zazwyczaj pacjenci samodzielnie wykonują zastrzyki po odpowiednim przeszkoleniu, jednak możliwe jest podawanie przez pielęgniarkę.

Żel nakłada się codziennie na skórę. Jest to lek droższy (ok. 220–400 zł miesięcznie w zależności od preparatu), ale utrzymuje bardziej stabilny poziom hormonu, co pozwala uniknąć „górek i dołków” w samopoczuciu. Wymaga jednak regularności i ostrożności. Oznacza to, że do momentu wchłonięcia należy unikać kontaktu skóra do skóry z innymi osobami. Stężenia generowane przy użyciu żelu są zazwyczaj niższe niż te w przypadku iniekcji.

Wybór formy zależy od wyników badań i stylu życia pacjenta. Jeśli ktoś preferuje wygodę i nie chce pamiętać o codziennym stosowaniu, lepiej sprawdzą się zastrzyki. Jeśli ważna jest stabilność nastroju i uniknięcie określonych działań niepożądanych wówczas wybiera się żel.

Pierwsze zmiany często pojawiają się już po kilku tygodniach (zazwyczaj 2-3 tygodnie). Nasi pacjenci przyznają, że poprawia się energia, nastrój i regenracja.

Poprawa libido i wzwodów to kwestia kolejnych tygodni do miesięcy.

Jeżeli chodzi o zmiany w sylwetce, takie jak przyrost masy mięśniowej i redukcja tkanki tłuszczowej, są zwykle widoczne po 3–6 miesiącach.

Poprawa gęstości kości to natomiast proces długofalowy. Tutaj efekty pojawiają się po co najmniej 6–12 miesiącach.

Zawsze podkreślamy, że każdy organizm reaguje indywidualnie. Dobra wiadomość jest taka, że większość pacjentów odczuwa realną poprawę jakości życia w pierwszych miesiącach terapii.

Terapia testosteronem może, ale nie musi obniżać płodności. Jest to kwestia indywidualna. Konieczne są regularne analizy nasienia u mężczyzn, którzy jeszcze planują dzieci i chcą zachować płodność.

Niejednokrotnie u pacjentów, którzy planują potomstwo, stosuje się dodatkowe leczenie wspierające, aby zachować produkcję plemników (HCG, analogi LH, FSH). Dlatego przed rozpoczęciem TRT zawsze pytamy o plany dotyczące rodziny i dostosowujemy terapię do sytuacji pacjenta.

TRT nie jest dla każdego. Z terapii wykluczają m.in.:

• zdiagnozowany lub podejrzewany rak prostaty albo rak piersi,
• podwyższony hematokryt (>52%),
• nieleczony ciężki bezdech senny,
• ciężka przewlekła niewydolność serca (III–IV wg NYHA),
• zatorowość płucna lub zakrzepica żył głębokich w wywiadzie.

TRT jest bezpieczna, jeśli jest prowadzona pod kontrolą lekarza i badań. Jednak, jak każda terapia, może powodować działania niepożądane.

Najczęstsze z nich to:

• wzrost hematokrytu (zagęszczenie krwi, zwiększone ryzyko zakrzepów),
• atrofia jąder i spadek płodności,
• ginekomastia (powiększenie gruczołów piersiowych),
• trądzik, przetłuszczanie skóry, łysienie,
• zatrzymywanie wody w organizmie (retencja wody),
• wahania nastroju lub drażliwość
• spadek jakości wzwodów i libido

Z tego właśnie względu zespół Terapii Hormonalnych przykłada ogromną wagę do regularnych badań i kontroli. Dzięki temu ewentualne skutki uboczne wykrywamy na wczesnym etapie i odpowiednio reagujemy, nie dopuszczając do rozwoju poważnych objawów.

Cena zależy od formy leczenia i częstotliwości wizyt kontrolnych.

• Iniekcje – około 80–150 zł miesięcznie.
• Żele – około 240–400 zł miesięcznie.
• Pierwsza konsultacja – cena uzależniona od lekarza.
• Wizyty kontrolne – około 250-350 zł każda – cena uzależniona od lekarza.
• Badania laboratoryjne – każdy pacjent poddawany jest okresowym badaniom kontrolnym, niezbędnym do monitorowania efektów terapii. Na kontrolnych konsultacjach zaleca się wykonanie tylko najważniejszych badań, kluczowych dla danego etapu leczenia. Zakres zalecanych badań jest ustalany indywidualnie dla każdego pacjenta.
• Inne – ważne jest uwzględnienie, że obok hormonów, pacjenci mogą potrzebować dodatkowych leków czy suplementów, które również generują koszty.

Nie ma jednej konkretnej odpowiedzi na to pytanie. Czas trwania terapii zależy od reakcji organizmu, celów leczenia i stanu zdrowia Pacjenta. U części osób terapia trwa kilka miesięcy, u innych wiele lat nawet do końca życia. Zdarza się też, że Pacjent robi przerwy, zawsze pod kontrolą lekarza.

Pierwszy etap leczenia trwa zwykle od 3 do 6 miesięcy. W tym czasie prowadzimy diagnostykę, wdrażamy terapię i wykonujemy regularne badania kontrolne. Po tym okresie wspólnie z Pacjentem podejmujemy decyzję, czy kontynuować leczenie w tej samej formie, zmodyfikować dawki, czy rozważyć inną strategię.